Noc z 8 na 9 listopada 1938 r. nazywamy nocą pogromów albo nocą kryształową.

Tej nocy w Niemczech bojówki NDSAP rozpoczęły pogromy obywateli niemieckich pochodzenia żydowskiego. Napadano na domy i mieszkania żydowskie, plądrowano sklepy, wybijano szyby wystawowe i okna w mieszkaniach, podpalano synagogi.

Pretekstem do tych działań był zamach w Paryżu, którego w akcie zemsty i rozpaczy dokonał Herszel Grynszpan. Gryszpan, przebywający w Paryżu, wtargnął do ambasady Niemiec i oddał kilka strzałów z rewolweru do sekretarza ambasady Ernsta von Ratha, sądząc, że strzela do ambasadora. Grynszpan chciał w ten sposób wziąć odwet za wysiedlenia z Niemiec do Polski ok. 17 tys. Żydów polskich nieposiadających paszportów niemieckich. Wysiedlonych przetrzymywano w Zbąszyniu, małej nadgranicznej miejscowości po polskiej stronie w urągających godności ludzkiej warunkach. W grupie wysiedlonych znajdowała się rodzina Grynszpana.

W tym samym czasie w piwnicy ratusza w Monachium odbywało się zebranie członków NSDAP. Silnie antyżydowskie przemówienia wygłosili Adolf Hitler i Joseph Goebels. Dały one hasło do działań komórek partii i bojówek w całym kraju.

Pogromy miały miejsce także w Austrii, która od marca 1938 r. stanowiła część Niemiec.

Również w Görlitz rozpoczęto demolowanie sklepów i prześladowania członków diaspory żydowskiej. Podpaloną synagogę uratowała od zniszczenia straż pożarna. Do tej pory nie wiadomo, kto ją wezwał i z jakich powodów. Różne są w tej sprawie domniemania.

W Görlitz corocznie odbywają się uroczystości przypominające te wydarzenia. Biorą w nich udział przedstawiciele władz miejskich i zaangażowani mieszkańcy.

Zdjęcia: United States Holocaust Memorial Museum, dzięki uprzejmości National Archives and Records Administration, College Park